THE MOBILE APPLICATION ERGONOMIC PROGRAM FOR REDUCING MUSCULOSKELETAL DISORDERS AMONG LOCAL FISHERMEN IN LAEMCHABANG CITY MUNICIPALITY, CHONBURI PROVINCE

Abstract

This study aims at reducing musculoskeletal disorders among local fishermen. Due to awkward working postures, transferring the catch, and repetitive working nature of the tasks, their muscle may be affected. This study was conducted in 36 local fishermen, who performed catching, sorting, and transferring the fish at Laemchabang city municipality, Chonburi province. The working tasks had ergonomics risks. This study was divided into 3 phases as follows.

Phase I included developing health risks self-assessment tool for local fishermen. In this phase, the researcher developed a Quick Exposure Check for fishermen (QEC for fishermen) questionnaire to suit the appropriate work behavior of local fishermen based on Quick Exposure Check (QEC). The derived questionnaire consisted of work posture assessment and work behavior assessment. The assessments showed ergonomics risk level. The researcher checked the validity of this tool by the index of item objective consistency (IOC) from five ergonomic experts and fishery specialists. The IOC scores in catching process, sorting process, and transferring process was 0.77, 0.83, and 0.82, respectively. The reliability was also tested by test-retest method and analyzed the accuracy of QEC for fishermen by verifying between the risk level obtained from QEC for fishermen and the feeling of pain obtained from Standardized Nordic questionnaire with Numeric scale. It was found that in the back of the subjects, the catching task had the agreement analysis of 0.554. The agreement scores of the shoulder/arm, the hand, and the neck was 0.728, 0.880 and 0.673, respectively. The agreement analysis of sorting process on the back was 0.848, the shoulder/arm was 0.691, the hand was 0.680, and the neck was 0.596. The agreement analysis of transferring process on the back was 0.884, the shoulder/arm was 0.803, the hand was 0.635 and the neck was 0.513, which were consistent with the criteria and could be a health effects, self-assessment tool.

Phase II was the development of risk management measures to reduce musculoskeletal disorders by focus group method. The focus group data were analyzed using descriptive qualitative data analysis. The researcher identified the local fishermen ergonomic issues from the use of QEC for fishermen tool in phase I and then the participants had discussions and suggestions about the guideline for managing the risk. After that, the researcher summarized the results. The risk management had recommendation in terms of work postures including back bending, the positioning of hands at the chest level, reducing shoulder/arm and wrist movement, and neck twisting while working. There were also work behavior recommendations including the weight of the object being lifted, reduction in working time and reduction of maximum force exerted by one hand. The risk management measures from this phase were practical without affecting the work of the fishermen. It was an easy fix with low cost. It had illustrations with explanations to make it easier to understand and follow. After the risk management measures to reduce musculoskeletal disorders was obtained, the researcher checked the validity by index of item objective consistency (IOC) by five occupational health and safety experts and local fishery specialists. It was found that in catching and sorting processes the IOC was 1. In transferring process, it was 0.9. The results were within the criteria that could be used as a risk management measure.

Phase III was the development of the mobile application for ergonomic program for local fishermen. In this phase, the QEC for fishermen (phase I) and the risk management measures to reduce musculoskeletal disorders were constructed for a mobile application called “QEC for Fishermen” Line chatbot. It was tried out in the sample group. The feeling of pain results was follow-up and recorded in weeks 4, 6, 8 and 12. After using the program, it was found that the feeling of pain the in upper back, lower back, shoulder, arm, and hand/wrist decreased significantly at p-value < 0.05. In addition, the researcher explored users satisfaction after using the application. The usability test showed that the overall satisfaction was at high level. In term of function test and functional requirement test, the results were at highest level.

In conclusion, the result of this study had assisted the local fishermen with a convenient and up to date ergonomic self-assessment tool. It also provided recommendation for risk management and raise awareness on ergonomics problem to reduce musculoskeletal disorders.

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อลดความผิดปกติของระบบโครงร่างและกล้ามเนื้อในกลุ่มผู้ประกอบอาชีพชาวประมงพื้นบ้าน ซึ่งเป็นลักษณะงานที่มีการใช้ท่าทางของร่างกายไม่เป็นธรรมชาติ การใช้แรงในการยกเคลื่อนย้าย และมีการทำงานในลักษณะซ้ำๆ ปัจจัยเหล่านี้อาจส่งผลให้เกิดความผิดปกติของระบบโครงร่างและกล้ามเนื้อ การศึกษาครั้งนี้ศึกษาในกลุ่มผู้ประกอบอาชีพชาวประมงพื้นบ้าน เขตเทศบาลนครแหลมฉบัง จังหวัดชลบุรี จำนวน 36 คน ที่ประกอบอาชีพจับสัตว์น้ำ คัดแยกสัตว์ และขนถ่ายสัตว์น้ำ ประเภทอวนปลาซึ่งมีความเสี่ยงทางด้านการยศาสตร์ มีการแบ่งเป็น 3 ระยะ ดังต่อไปนี้

ระยะที่ 1 เป็นการพัฒนาเครื่องมือประเมินผลกระทบต่อสุขภาพด้วยตนเองสำหรับชาวประมงพื้นบ้าน ในระยะนี้ผู้วิจัยได้นำเครื่องมือ Quick Exposure Check (QEC) มาประยุกต์ข้อคำถามให้มีความเหมาะสมกับลักษณะการประกอบอาชีพชาวประมงพื้นบ้าน และพัฒนาเป็นเครื่องมือในการประเมินการยศาสตร์การทำงานของตนเองจากการประกอบอาชีพชาวประมงพื้นบ้าน (Quick Exposure Check for fishermen : QEC for fishermen) ประกอบด้วยการประเมินท่าทางการทำงาน และลักษณะการทำงานแปลผลกระทบสุขภาพเป็นระดับความเสี่ยงทางการยศาสตร์ได้ ผู้วิจัยได้นำเครื่องมือดังกล่าวไปตรวจสอบความตรงของเนื้อหาโดยการหาค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) จากผู้เชี่ยวชาญด้านการยศาสตร์ และการประกอบอาชีพชาวประมงจำนวน 5 ท่าน ค่าดัชนีความสอดคล้องในขั้นตอนการจับสัตว์เท่ากับ 0.77 การคัดแยกสัตว์น้ำเท่ากับ 0.83 และการขนถ่ายสัตว์น้ำเท่ากับ 0.82 จากนั้นตรวจสอบความเที่ยงโดยการทดสอบซ้ำ และวิเคราะห์ความถูกต้องของเครื่องมือ QEC for fishermen โดยการทวนสอบระหว่างผลระดับความเสี่ยงที่ได้จากการประเมินด้วย QEC for fishermen และ ความรู้สึกผิดปกติของระบบโครงร่างและกล้ามเนื้อที่ได้จากแบบสอบถาม Standardized Nordic questionnaire กับ Numeric scale พบว่าขั้นตอนการจับสัตว์น้ำบริเวณหลังมีผลความสอดคล้องเท่ากับ 0.554 ไหล่/แขนเท่ากับ 0.728 มือ/ข้อมือเท่ากับ 0.880 และคอเท่ากับ 0.673 ขั้นตอนการคัดแยกสัตว์น้ำบริเวณหลังมีผลความสอดคล้องเท่ากับ 0.848 ไหล่/แขนเท่ากับ 0.691 มือ/ข้อมือเท่ากับ 0.680 และคอเท่ากับ 0.596 ขั้นตอนการขนถ่ายสัตว์น้ำบริเวณหลังมีผลความสอดคล้องเท่ากับ 0.884 ไหล่/แขนเท่ากับ 0.803 มือ/ข้อมือเท่ากับ 0.635 และคอเท่ากับ 0.513 ซึ่งมีความสอดคล้องอยู่ในเกณฑ์สามารถนำไปใช้ในการประเมินผลกระทบต่อสุขภาพด้วยตนเองได้

ระยะที่ 2 เป็นการกำหนดมาตรการในการจัดการความเสี่ยงเพื่อลดสาเหตุการเกิดความผิดปกติของระบบโครงร่างและกล้ามเนื้อ ด้วยวิธีการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลที่ได้จากการสนทนากลุ่มด้วยการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพแบบพรรณนา ผู้วิจัยมีการกำหนดประเด็นของปัญหาจากปัจจัยความเสี่ยงทางการยศาสตร์การประกอบอาชีพชาวประมงพื้นบ้านที่ได้จากการใช้เครื่องมือประเมินความเสี่ยงในระยะที่ 1 และให้ผู้เข้าร่วมสนทนาได้แสดงความคิดเห็นและข้อเสนอแนะเกี่ยวกับแนวทางการจัดการความเสี่ยงดังกล่าว หลังจากนั้นผู้วิจัยได้ทำการสรุปผลพบว่า การจัดการความเสี่ยงมีแนวทางเกี่ยวกับท่าทางการทำงานประกอบด้วย การก้มหลัง การกำหนดตำแหน่งของมือให้อยู่บริเวณอก การลดการเคลื่อนไหวของไหล่/แขน และข้อมือขณะทำงาน การบิดหรือหมุนคอขณะทำงาน นอกจากนั้นยังมีแนวทางเกี่ยวกับลักษณะการทำงาน ประกอบด้วย การยกวัตถุที่มีน้ำหนักมาก การลดระยะเวลาการทำงาน และการลดการออกแรงสูงสุดด้วยมือข้างเดียว มาตรการในการจัดการความเสี่ยงที่ได้จากการศึกษาระยะนี้เน้นการแก้ไขโดยไม่กระทบต่อการทำงานของผู้ปฏิบัติงาน ทำได้ง่ายและใช้ต้นทุนต่ำ มีรูปภาพประกอบคำอธิบายเพื่อความเข้าใจและปฏิบัติตามได้ง่ายมากขึ้น เมื่อได้มาตรการในการจัดการความเสี่ยงเพื่อลดสาเหตุการเกิดความผิดปกติของระบบโครงร่าง และกล้ามเนื้อ แล้วผู้วิจัยได้นำไปให้ผู้เชี่ยวชาญด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัยและด้านการประกอบอาชีพชาวประมงพื้นบ้านทำการตรวจสอบความตรงของเนื้อหาโดยการหาค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) พบว่า ขั้นตอนการจับสัตว์น้ำ และการคัดแยกสัตว์น้ำมีค่าดัชนีความสอดคล้อง เท่ากับ 1 ส่วนขั้นตอนการขนถ่ายสัตว์น้ำมีค่าดัชนีความสอดคล้องเท่ากับ 0.9 ซึ่งอยู่ในเกณฑ์ที่สามารถนำไปใช้เป็นมาตรการในการจัดการความเสี่ยงได้

ระยะที่ 3 การพัฒนาโปรแกรมประยุกต์ทางด้านการยศาสตร์สำหรับอุปกรณ์เคลื่อนที่ของผู้ประกอบอาชีพชาวประมงพื้นบ้าน ในระยะนี้เป็นการนำเครื่องมือ QEC for fishermen (ระยะที่ 1)และ มาตรการในการจัดการความเสี่ยงเพื่อลดสาเหตุการเกิดความผิดปกติของระบบโครงร่าง และกล้ามเนื้อ (ระยะที่ 2) มาพัฒนาเป็นโปรแกรมประยุกต์ซึ่งมีชื่อว่า โปรแกรมการยศาสตร์อาชีวอนามัยสำหรับชาวประมง (QEC for Fishermen) ซึ่งอยู่ในรูปแบบของ Line chatbot บนแอปพลิเคชัน Line มีการนำไปให้กลุ่มตัวอย่างทดลองใช้ โดยมีการติดตามและบันทึกผลความรู้สึกผิดปกติของระบบโครงร่างและกล้ามเนื้อหลังการใช้งานโปรแกรมพบว่ากลุ่มตัวอย่างมีความรู้สึกผิดปกติของระบบโครงร่างและกล้ามเนื้อบริเวณหลังส่วนบน หลังส่วนล่าง บ่า/ไหล่ ข้อศอก/แขน มือ/ข้อมือ ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ p-value < 0.05 นอกจากนั้นผู้วิจัยได้ศึกษาความพึงพอใจหลังการใช้งานโปรแกรม ในด้านความง่ายต่อการใช้งานระบบ (Usability Test) มีความพึงพอใจโดยรวมอยู่ในระดับมาก ด้านการทำงานได้ตามฟังก์ชันงานของระบบ (Function Test) มีความพึงพอใจโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด และด้านการตรงต่อความต้องการของผู้ใช้ระบบ (Functional Requirement Test) มีความพึงพอใจโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด

สรุปผลการศึกษาครั้งนี้ทำให้ผู้ประกอบอาชีพชาวประมงพื้นบ้านมีเครื่องมือในการประเมินการยศาสตร์การทำงานด้วยตนเองที่มีความสะดวก และทันสมัย นอกจากนี้ยังเป็นเครื่องมือเป็นแนวทางในการจัดการความเสี่ยง และสามารถสร้างความตระหนักเกี่ยวกับการยศาสตร์การทำงานอย่างปลอดภัยส่งผลให้ความผิดปกติของระบบโครงร่าง และกล้ามเนื้อลดลงได้